Sam

Deze week was een week van uitersten. Een week waarin mensen onderop de maatschappelijke ladder staan, duidelijk zich in de aandacht plaatsen. 

De feestelijkheden van Koninginnedag en alle glamour en blijdschap die daarmee samenhangt. Als je wilt de bovenkant, de mooie kant van onze samenleving.

Maar ook de andere kant van de samenleving kwam aan de orde. Schoonmakers en schoonmaaksters zagen hun wekenlange staking met succes zagen beëindigd. Opvallend was daarbij een van hun eisen: meer respect en erkenning en een verhoging van hun niet al te riante loon om een beetje bij te blijven. 

Nou we hebben het geweten. Als deze mensen hun werk niet doen of maar half, dan zitten wij in de troep. Gelukkig maar dat er mensen zijn die dit op zich nederige werk willen doen en in dit werk hun voldoening beleven omdat ze meewerken aan een leefbare omgeving. Zijn zij de ‘voetenwassers’ van onze tijd?

Voor mij persoonlijk nog indrukwekkender was mijn ontmoeting met Sam. Ik heb hem niet persoonlijk leren kennen, maar via een documentaire die Ria Bremer heeft gemaakt. Een televisievertelling die wat mij betreft een paar onderscheidingen mag krijgen. Ik had de aankondiging in het programmablad gezien, maar ik aarzelde of ik zou kijken. Want eerlijk gezegd heb ik genoeg van al die medische documentaires waarin de dilemma’s die ontstaan door het moderne medische handelen, breed worden uitgemeten. Dikwijls is het al of niet uitgesproken vertrekpunt de gedachte van de maakbaarheid van het leven en criteria aan de hand waarvan kan worden vastgesteld of er nog sprake is van kwalitatief menswaardig leven. Dan moet het medisch handelen maar worden beëindigd, immers niemand is gehouden tot het onmogelijke.

Het verhaal van Sam laat een heel andere kant zien. Eigenlijk werd hij opgegeven door de artsen en ook zijn ouders en verzorgers gingen ervan uit dat het einde nabij was….. Alleen Sam zag dat anders. Ongelooflijk dat in een kind, een jonge mens als hij zoveel levenskracht en doorzettingsvermogen leeft. Blind en doof als hij is, blijft als enige mogelijkheid tot communicatie een soort gebarentaal over door zijn wang aan te raken. Hij kwam aan permanente beademing. Zijn geluk was dat er geen handtekeningen gezet waren om de behandeling te staken. Sam bleef optimistisch, ondeugend en ondernemend op zijn manier en haalde zelfs een diploma. Natuurlijk alleen mogelijk gemaakt door mensen die zich door Sam’s levensmoed lieten meenemen. Sam is met zijn 16 e verjaardag –iets wat niemand voor mogelijk had gehouden- een wilsbekwame patiënt geworden.
De mensen om hem heen lijken ook wel een beetje verbijsterd door wat er zich afspeelt en door wat zijn persoonlijkheid te weeg brengt……

De grootste verdienste van deze documentaire is dat de maakster de tijd en de moeite heeft genomen zich echt in Sam te verdiepen. Het is een document geworden dat ons aan het denken zet, ons aanspoort tot respect, nuancering en voorzichtigheid in het vaststellen van wat kwaliteit van leven is. Ook een document dat schildert hoe zorgzame mensen veel kunnen bereiken.

U kunt de documentaire zelf bekijken. 

Er was ook een debat naar aanleiding van deze documentaire.

Bart Verreijt