Overweging 25 december 2017 door Josephine van Pampus

Het licht dat is. Wood dat verbindt        Kerst 2017 

Jesaja 52;7-10                    Johannes 1;1-5.9-14

 

Amersfoort, 25 december 2017, SFX

 

Overweging

Heb je haar nog gesproken? Is alles tussen jullie gezegd?
Wanneer iemand overleden is, is dat een vraag die in je hoofd rond kan blijven spoken. Woorden brengen verbinding tot stand. Zoals een blik, een aanraking, een nabijheid dat woordeloos kan zijn – omdat het dan de ogen zijn die spreken, de hand die koestert.

Die sprekende nabijheid is waar Johannes het over heeft. De ontmoeting, het aangeraakt worden, ontvangen, binnen in je laten verankeren en vasthouden.

Maar Johannes laat zich niet makkelijk verstaan.

Lezen uit het evangelie van Johannes kan je twee dingen opleveren: of je zakt helemaal weg en denkt dat het jouw tijd wel zou duren. Te lastig, te cryptisch, te ingewikkeld.

Maar je kunt je ook bij je kladden laten grijpen door deze evangelist. Zijn woorden zijn niet zozeer een vertelling over het leven van Jezus – zoals de andere evangelisten meer doen. Johannes moet je als het ware naar binnen laten komen. Het moet je grijpen. En wanneer je het toe durft te laten, dan landen die woorden, wroeten in je bestaan en schieten wortel. Het gaat bij Johannes om het ‘waartoe’ van de komst van de Messias onder ons. En dan kán je eenvoudig niet meer achteroverleunen en bedenken da het jouw tijd wel zal duren. Want “waartoe” heeft met jou te maken.


Dit kerstevangelie – want dat is het wel degelijk – heeft niets romantisch van een kribbe met een ezel en een os, engeltjes en herders bij schapen op het veld. Johannes raakt aan de essentie van geloof, afwijzing of aannemen, wegdraaien of getuigen. Menslief, waar sta jij als het Licht der wereld jou gegeven wordt?
God zet alles op het spel, geeft zijn liefste Kind uit handen om de verbinding met Hem weer te herstellen. Vleesgeworden kind is hij geworden, in alle broosheid en kwetsbaarheid van hoe een mens is. Gegeven om na 33 jaar vermoord weer terug te ontvangen.  

Laat dit evangelie je maar bij de kladden grijpen. Alle ingrediënten zijn aan boord. De Zoon van de Vader en God, het Woord, Leven, Genade, Waarheid, De wereld tegenover de Zijnen,  en het Duister naast het Licht. 

 

De symmetrie met het verhaal van de schepping trilt in elke zin mee. Zoals de Schepper met zijn Woord: ‘er zij Licht’ het leven mogelijk maakte, zo schept Hij opnieuw weer de mogelijkheid tot leven met het aanreiken van het Woord en Licht. In het spreken gebeurt

Johannes gaat terug, naar vóórdat de mens Adam geschapen werd. Hij gaat terug naar de basis, naar het oerbegin, ten principale. Want daar, en nergens anders, moet het weer beginnen.

 

Zonder licht geen leven; het begin van alles, van kansen en visioenen tot keuzes van goed en kwaad. Het licht schijnt in de duisternis, schrijft Johannes – en de duisternis kon het niet aan.

Daar gebeurt het. In deze zin die op zoveel manieren vertaald kan worden.
De duisternis heeft het licht niet in haar macht kunnen krijgen,
niet kunnen doven,
heeft het afgelegd tegen het licht,
niet gegrepen en ja: ook niet begrepen.

Misschien wel door de vertaling die we vandaag hebben gehoord:
de duisternis kón het licht niet aan.

 

Maar het was er wel.

Je kan ervoor kiezen het licht niet te erkennen, je kan je omdraaien, afwijzen, je kan je toekeren naar de duisternis, maar het licht ís. Het ís er wel. Dat de duisternis het licht niet aanneemt, is één.
Maar dat de duisternis het licht niet overmeestert is taal van geloof. Het kan nog zo donker zijn, één brandende kaars doet elke duisternis teniet. Een boodschap van hoop en toekomst. Tegen Gods Licht is geen enkele duisternis bestand – het is vertrouwen tegen de klippen op. Met de Eeuwige aan je zijde en zijn liefste kind voor jou gegeven. Een kind, een mens, zó transparant voor het goede, dat in hem iets van God heeft doorschenen.

 

Jezus is daarmee het beeld van het principe waarmee God de wereld schiep. Jezus is niet een uitzonderlijk mens die tegen de regels van de samenleving of religie ingaat, maar hij is de grondslag waarop heel de wereld gebaseerd is.

Dus wie het spoor van Jezus volgt, hoe tegendraads dat ook lijkt in de mensenwereld van toen en nu, die leeft in overeenstemming met de fundamentele en ultieme orde van de schepping bedoeld door de Ene. En dan wordt het lastig en o zo herkenbaar in ons leven van alledag:

 

Eigenlijk zou ik naar mijn familie moeten gaan … maar ik heb geen zin.
In de grond weet ik wat moet … maar vandaag even niet.
In principe beschouw ik de zondag als dag van stilstaan … maar toch handig dat de winkels open zijn. Natuurlijk discrimineer ik niet want ieder mens is gelijk  – maar met al die vluchtelingen en aanslagen dit jaar…

 

Eigenlijk, in de grond van, in principe; hoe vaak worden die woorden gesproken met een voorbehoud? Met dat ene vervolgwoordje als “maar”. Hoe vaak vergoelijken wij onszelf – of doen we dat bij een ander. “Ja, natuurlijk zou je dat zo moeten doen, maar joh, laat het maar even, een andere keer beter”. En daarmee poets je je eigen schuldgevoel weg. Morgen is er weer een dag. Nieuwe mogelijkheden, nieuwe kansen. En ach, ik weet echt wel in principe wat van belang is en wat niet.

Als we op Kerstmorgen worden geconfronteerd met Jezus als beginsel van de schepping, is dat een uitnodiging om dat principe opnieuw van kracht te laten zijn in ons bestaan: we nemen Jezus er niet een beetje bij, zoals je een extra huisgenoot kunt opnemen, maar Hij wordt opnieuw de grondslag – en daarmee het principe van jouw wereld, van Gods Schepping. Hij komt simpelweg wónen bij jou.

 

Door die komst van de Licht dat schijnt in onze duisternis, wordt niets anders, omdat het er al was – maar alles verandert omdat het in het Licht wordt gezet van Gods gelaat. Jouw werken, jouw ziel, jouw metgezel, jouw liefde.  En dan wordt het spannend.

 

Omdat Licht beangstigend is. Omdat Licht aan het licht brengt wat je misschien liever niet ziet. Omdat het licht ordening brengt in een chaos die vaak zo veilig lijkt.
Omdat het licht orde brengt op Goddelijke wijze, en niet op onze manier.

Zoals het allereerste begin, toen Gods Geest over de wateren zwierf, over de oerchaos die was.
Toen sprak God Licht! En het bracht helderheid, het gaf scheiding, het gaf richting en vaste grond onder de voeten om te kunnen leven.

Het Licht gaf en geeft ons de principes waar niet mee te sjoemelen valt. Waar woorden als “ja maar”, of “in principe doe ik dat natuurlijk niet” of “eigenlijk weet ik het natuurlijk wel maar…” genadeloos en soms onbarmhartig aan het licht komen. Geen sfeerlichtje maar een spotlight waar je soms van denkt: “moet dat nou?”.

 

Alles heeft de Eeuwige op het spel gezet. Hij geeft – Hij geeft alles uit handen. Hij laat los – exact omwille van de verbondenheid. Dat is de genade, dat is het “waartoe”. Het grootste geschenk dat ons gegeven kan worden in tijden die donker zijn. Hij die wonen wil onder ons.

Amen

 Josephine van Pampus

Geloofsgemeenschap St. Franciscus Xaverius - 't Zand 31, 3811 GB Amersfoort.
Bereikbaar iedere werkdag van 9.00-12.00 u. tel 033 4721705, of 
email.
Voor dringende pastorale zorg kunt u bellen naar: 06-57541222.