31 mei 2021

Beelden in de SFX

De heilige Agatha

De heilige Agatha

 

De heilige Agatha werd geboren in Catania (Sicilië). Ze leefde in de dertiende eeuw, waarschijnlijk van 1225 of 1231 tot 1251. Agatha was een vrome jonge vrouw, afkomstig uit een zeer christelijke, adellijke familie. Omdat ze weigerde de heidense goden te aanbidden en niet wilde toegeven aan de seksuele wensen van landvoogd Tiberius Claudius Quintianus werd ze gemarteld tot ze stierf. Het Sint Aagtenklooster op ’t Zand is naar haar genoemd. Haar naamdag is 5 februari; haar attributen zijn o.a. een palmtak en een (martel)tang.

We zouden ons kunnen afvragen wat de iconografische betekenis en achtergrond waren om juist voor deze (en de drie andere heiligen) op het hoofdaltaar van de SFX te kiezen: zeer jonge mensen, jezuïeten, martelaren, die op deze manier met Amersfoort werden verbonden. Hoe verklaarde beeldhouwer Louis Veeneman (1812-1888) deze keuze tegenover het kerkbestuur en pastoor Blom? (Zie het essay van dr. Annemieke Hoogenboom.)

In de nis naast het hoofdaltaar vinden we beelden van o.a. het Heilig Hart van Christus, gemaakt door Wilhelm Friedrich Mengelberg. Waarom we hem ter sprake brengen? Op Maliebaan 80-84 in Utrecht heeft architect Wilhelm Victor Alfred Tepe (1840-1920) destijds voor zichzelf en voor Wilhelm Mengelberg een huis ontworpen en gebouwd. Het pand Maliebaan 84 staat sinds kort te koop en dat biedt een unieke gelegenheid om via de website van de makelaar (www.wvo.nl) foto’s van het authentieke interieur te bekijken. Dat is zeker aan te bevelen, maar een wandeling op de Maliebaan is ook voldoende.

Tepe werd geboren in Amsterdam en ontving zijn opleiding aan de Bauakademie in Berlijn. Hij is bekend geworden door de renovatie van de St. Catharinakathedraal en vooral de St. Willibrorduskerk in Utrecht. Mengelberg was afkomstig uit Duitsland, wat een verklaring is voor het verschil in uitvoering met het werk van Veneman.

In ‘Op Tocht’ – het blad van het aartsbisdom Utrecht – van 10 december 2020 is de tentoonstelling ‘Collectie Mengelberg op Huis Bergh’ in het kasteel Huis Bergh (’s-Heerenberg) besproken. Voor het artikel in Op Tocht klik hier Zie ook: www.huisbergh.nl. Het artikel draagt zeker bij aan de kennis over deze beeldhouwer.

Halina Janczak

Geloofsgemeenschap St. Franciscus Xaverius - 't Zand 31, 3811 GB Amersfoort.
Bereikbaar iedere werkdag van 9.00-12.00 u. tel 033 4721705, of 
email.
Voor dringende pastorale zorg kunt u bellen naar: 06-57541222.