spiritualiteit

JAARTHEMA 2004-2005

Met de inbreng van velen in onze parochie heeft het Bestuur een pastoraal plan opgesteld als een raamwerk voor de bijzondere activiteiten in onze parochie: "De Zandweg, op weg naar de herberg". Ieder jaar kiezen we een thema uit dit werkplan dat voortdurend extra aandacht zal krijgen.
We hopen dat op deze wijze de thema's die uzelf als belangrijk heb bestempeld, meer gaan leven voor ieder van ons individueel en voor ons als gelovige gemeenschap als geheel.
Vorig jaar hebben we veel aandacht besteed aan 'onze parochie een gastvrije parochie'. Het volgende centrale thema is: 'onze parochie een parochie met spiritualiteit'.


TEGENWOORDIGE
GEEN NAAM, GEEN ADRES, GEEN BEELD,
GEEN GEZICHT, MAAR TOCH
BAS VAN IERSEL


Spiritualiteit is een begrip met een lange en lichtelijk verwarrende geschiedenis. Waar wij nu op doelen als we 'spiritualiteit' zeggen werd in het oude Nederlands aangeduid met het woord 'vroomheid'. De oorspronkelijke betekenis van het woord 'vroom' is 'naar voren tredend' 'krachtig', 'sterk' (vgl. het refrein van het lied 'Merk toch hoe sterk…' Berg op Zoom, Houdt u vroom, ….)
Het woord 'vroom' werd steeds meer toegepast op de verhouding van de mens met God: trouw, nederig en oprecht leven, gericht op God en de medemens. In de 16e eeuw beperkt de betekenis zich praktisch tot een godsdienstige en wordt dan snel verbonden met de negatieve kanten ervan: vroomdoenerij, schijnheiligheid, kwezelarij. Het gevoelsmatige en puur persoonlijke ging overheersen. Door deze ontwikkeling is het woord 'vroom' steeds minder bruikbaar als aanduiding voor al datgene waar spiritualiteit over gaat en zeker niet voor spiritualiteit in het leven van gewone mensen. Voor zover het woord een positieve betekenis behield sloeg het vooral op heel bijzondere personen zoals kloosterlingen en heiligen. Mensen die schijnbaar het onmogelijke presteerden en die ver af stonden van het alledaagse.

Vroomheid en spiritualiteit was zo geëmigreerd uit het leven van de gewone christen. Wij leven in een wereld die soms zelfs de trekken van een dorp begint te krijgen in korte tijd zijn we waar dan ook, tinnen korte tijd weten we het als er ergens iets gebeurt, virtueel staan we er met onze neus boven op als er iets belangrijks gebeurt. Zo komen we in aanraking met geestelijke stromingen die ons doen beseffen wat we in de loop van de tijd verloren zijn geraakt.
In een periode waarin zoveel geloof is in de prestaties en de mogelijkheden van wetenschap en techniek komt er welhaast vanzelf ook een tegenbeweging op gang; mensen weten en voelen dat niet alles maakbaar is en dat de mens niet de laatste werkelijkheid van alles is. Bij velen leeft een diep verlangen naar het échte, het fundamentele van het bestaan; veel mensen ervaren kracht en invloed die henzelf te boven gaat. Talrijke onderzoeken van de laatste tien jaren tonen aan dat de mens niet minder religieus is geworden, wel dat die godsdienstigheid niet langer uitsluitend volgens de lijnen van kerken en andere godsdienstige organisaties alleen verloopt.
Het woord 'spiritualiteit' heeft in nu in onze dagen een haast niet meer te omvatten veelzijdige invulling gekregen. Het is goed als wij in dit jaar wat orde in die veelheid gaan scheppen en zo ook de betekenis van spiritualiteit voor ons persoonlijk en voor onze gelovige gemeenschap opnieuw gaan ijken.

Waar gaat het om bij spiritualiteit in zijn oorspronkelijke betekenis?
Allereerst gaat het om een relatie die bestaat of kan gaan ontstaan tussen mij als gelovige aan de ene kant en God aan de andere kant.
Bij spiritualiteit gaat de aandacht om te beginnen uit naar de kant van de mens: ik als mens heb mijn bestaan aan Iemand anders te danken, ik zoek de Ander, ik wil met Hem een relatie aangaan.
Het gaat bij spiritualiteit om alle lagen van het menszijn: om verstand en zoeken te begrijpen, om gevoel en beleving, en om al ons handelen.
Geen enkel terrein van ons leven is aan spiritualiteit onttrokken, alle terreinen van ons leven hebben met spiritualiteit van doen, want God is de God van heel mijn leven, in alle tijden van mijn leven.
Echte spiritualiteit wordt gekenmerkt door momenten van activiteit én passiviteit: ik kan heel actief op zoek zijn naar God en op mijn manier Hem proberen te begrijpen maar ik kan op een ander moment proberen geheel open en ontvankelijk voor Hem te zijn. Het ene moment ervaar dat hij mij kracht geeft om te handelen en te leven, een ander moment dat ik in zijn hand bent, geborgen voor altijd.

Misschien zegt U, dat klinkt allemaal nog abstract en theoretisch. Dat klopt, ik geef hier enkele basisgegevens die om verdere uitwerking vragen. Ik kan en wil op dit moment geen uitgewerkt plan voorleggen. Dat is niet de werkwijze van ons pastoraal plan. Het kader is aangegeven. Ieder van ons is uitgenodigd en uitgedaagd om in gezamenlijk gesprek en ontmoeting dat kader in te vullen. Die uitwerking zal gebeuren, tijdens ons gewone bijeenkomsten en activiteiten van onze werkgroepen, het bestuur, de liturgie, bezinningsbijeenkomsten, kinderwoorddienst, jongerenwoorddienst, pastorale ontmoetingen…. kortom overal waar we als gelovige gemeenschap actief zijn. De Zandloper zal U zeker op de hoogte houden.
Ik heb mijn tekst ingesloten met twee haiku's uit een klein boekje dat de bijbelgeleerde professor Bas van Iersel (Nijmegen), schreef toen hij wist dat zijn einde nabij was. De eerste haiku opent het boekje, de laatste besluit het. Deze korte gedachten kunnen verstaan worden als de beschrijving van een spirituele weg.
Dat het een spannende en verrijkende spirituele tocht mag worden die wij-van-het-Zand dit jaar gaan ondernemen!

TEGENWOORDIGE,
OVERAL EN ALTIJD, NOOIT
EN NERGENS, EN TOCH
BAS VAN IERSEL HAIKU'S 1999


pastor Bart Verreijt (Zandloper September 2004)

Geloofsgemeenschap St. Franciscus Xaverius - 't Zand 31, 3811 GB Amersfoort.
Bereikbaar iedere werkdag van 9.00-12.00 u. tel 033 4721705, of 
email.
Voor dringende pastorale zorg kunt u bellen naar: 06-57541222.